تعمیرات و نگهداری الکتروموتور

تعمیرات و نگهداری الکتروموتور

تعمیر و نگهداری الکتروموتور

موتور ها در سیستم های كنونی به عنوان بازوی اصلی و قلب تپنده هر كارخانه به شمار می روندوخرابی برنامه ریزی نشده الكتروموتورها  یكی از علل تحمیل هزینه های بالا بر كارخانجات می باشد. در همین راستا برنامه های تعمیر و نگهداری پیشگیرانه قابل اعتماد به خوبی می توانند باعث طولانی شدن عمر عملکرد موتور و كاهش خسارات گردند. با این حال، برنامه نگهداری پیشگیرانه برای موتور مفید نخواهد بود اگر تجهیزات تست مناسب و ابزار و آموزش وجود نداشته باشد.
 روش های متنوع نگهداری ممکن است برای هر نوع از موتور،کنترلر، و یا وسایل مرتبط با آن در تاسیسات وجود داشته باشد. شما باید بهترین روش ها برای تسهیلات را انتخاب کنید و سپس تعیین کنید که چگونه بهترین وجه اعمال آن روش ها مقدور می باشد.
اما لازمه برنامه ریزی صحیح در خصوص تعمیرات پیشگیرانه شناخت عوامل موثر بر كاركرد یك تجهیز (الكتروموتور) می باشد.
تعمیر و نگهداری الکتروموتور  یک برنامه مدون است و  می تواند به صورت خلاصه شامل موارد زیر باشد:
1. نگهداری پیشگیرانه
2. نگهداری پیشگویانه
3. تعمیر و نگهداری واکنشی (Reactive)
سیکل و بازه بازرسی و نظارت به نوع الکتروموتور و شرایط کارکردی آن بستگی دارد. موتور به منظور جلوگیری از خرابی و طولانی تر شدن طول عمر خود نیاز به تعمیر و نگهداری و بارزسی منظم دارد. معمولا گفته می شود که موتورها و قطعات آنها بایستی هر 6 ماه تست و در صورت نیازسرویس و تعمیر شوند.
تعمیر الکتروموتور
1- نگهداری پیشگیرانه موتور
هدف از این نوع نگهداری جلوگیری از ایجاد مشکلات حین عملکرد و اطمینان یافتن از این که موتور به طور مستمر در حالت معمولی یک کارکرد قابل اطمینان را تامین می کند، است. نگهداری پیشگیرانه بخشی از نگهداری برنامه ریزی شده کل سیستم است.

نگهداری پیشگیرانه موتور

2- نگهداری پیشگویانه موتور
هدف از این نوع نگهداری موتور، اطمینان یافتن از نوع صحیح نگهداری در زمان صحیح انجام است . به منظور تعیین کردن این دو پارامتر، نیازداریم عملکرد موتور را به صورت پیوسته و منظم پایش کرده و مشکل را قبل از آنکه رخ دهد شناسایی نماییم.

3- تعمیر و نگهداری واکنشی Reactive
هدف اصلی از این نوع نگهداری، تعمیر و جایگزین موتور در هنگام رخداد خرابی است. تعمیر و نگهداری راکتیو (انفعالی ) به عنوان تعمیر و نگهداری از کار افتادگی نیز شناخته می شود . در این نوع فعالیت هیچ نوع سرویس یا اندازه گیری های منظم انجام نمی شود.

نکاتی درباره تعمیرات و نگهداری پیشگیرانه
از کار افتادگی دستگاه های صنعتی پر هزینه است، بدلیل اینکه اگر قسمتی از فرآیند از کار بیافتد کل فرآیند متوقف خواهد شد. نگهداری پیشگیرانه موتور با یک مبنای منظم می تواند کمک کند که از خرابی موتور جلوگیری شود و در نتیجه از توقف ناخواسته خط تولید جلوگیری خواهد شد. در پاراگراف های بعدی برخی از ارکان مهم تعمیر و نگهداری پیشگیرانه در الکتروموتورها معرفی و بررسی خواهد شد.

تست سیم پیچ موتور
اقداماتی برای انجام تعمیر و نگهداری پیشگیرانه
1- تهویه موتور
اگر موتور در محیطی با تهویه کم و محدود نصب و بهره برداری شده باشد، ممکن است دمای موتور به دماهای بالایی برسد که می توان به عایق بندی موتور و گریس یاتاقان آسیب بزند. گرد و خاک و آلودگی نیز باعث گرفتگی و مسدود شدن سوراخ ها و مجاری تهویه موتور گردند. از اینرو جلوگیری از افزایش دمای بیش از اندازه موتور، حیاتی و مهم است که موتورها را در جایی با تهویه دایمی نصب کنیم به گونه ای که دماهای زیاد به عایق و یاتاقان ها ی آن آسیب نزند به هر مقدار که موتور خنک تر کار کند، طول عمر آن نیز افزایش می یابد . بنابراین، سرپوش فن و پره های خنک کننده بایستی حتی الامکان تمیز شوند.

تهویه موتور

2- رطوبت و چگالش

در موتور محفظه بسته با IP55، بخار آب ممکن است چگالیده شده و به مایع تبدیل شود و در نتیجه به سیم پیچ ها و یاتاقان های موتور برسد. در این موتور، دمای موتور همواره گرمتر از دمای محیط مجاور در حالت پایدار باشد. این کار را می توان با راه حل دیگری مانند برداشتن درپوش تخلیه انجام داد که اجازه خواهد  داد میعانات آب از موتور خارج شوند
با برداشتن در پوش تخلیه درجه حفاظت موتور از IP55 به  IP44 تنزل می یابد.
تست سیم پیچ موتور
3- اتصالات شل
تمامی اتصالات الکتریکی باید سفت و محکم با گشتاور توصیه شده بسته شوند. خزش در پیچ ها و سیکل های کاری معمولا باعث باز شدن اتصالات می گردد. فیوزها، اتصالات، کابل ها، کنتاکتورها و مدار شکن ها اغلب در معرض شل شدن اتصالاتشان هستند و بایستی به صورت منظم چک شوند.

اتصالات الکتریکی

4- عدم تعادل ولتاژ و جریان

عدم تعادل ولتاژ و جریان مطمئنا یکی از حوزه های نگرانی است و مقادیر آنها به منظور جلوگیری از ایجاد مشکل در موتور بایستی مرتبا چک شود. عدم تعادل ولتاژهنگامی رخ می دهد که دامنه ولتاژ های سه فاز متفتوت از همدیگر است. عدم تعادل ولتاژ باعث عدم تعادل جریان نیز می شود. این مسئله باعث انواع مختلفی از مشکلات می شود. لرزش گشتاور ضربانی و افزایش دمای بیش از حد سیم پیچ یکی یا چند فاز متفاوت از همدیگر است.  
از رابطه زیر مقدار عدم تعادل قابل محاسبه می باشد:

عیب یابی موتور الکتریکی

5- کم بودن و اضافه بودن ولتاژ

کم و اضافه بودن ولتاژ، عایق های استاتور موتورها را فرسوده می کند. کم بودن ولتاژ در عایق ها تنش حرارتی ایجاد می کند.
در ولتاژهای پایین تر، موتور در راندمانی کمتر از بار کامل خود  کار می کند، داغتر کار کرده، دارای لغزش بزرگتر بوده، گشتاور کمتری تولید کرده و احتمالا طول عمر کوتاه تری خواهد داشت.
موتورهای القایی معمولا قادر به تحمل شرایط اضافه ولتاژ هستند. اما، اضافه ولتاژ های شدید ممکن است باعث اتصال حلقه های سیم پیچ ها ، اتصال فاز به فاز یا اتصال فاز به زمین شود. این اتصال کوتاه بین فازها یا بین فازها و بدنه می باشد.

کم بودن و اضافه بودن ولتاژ
یاتاقان ها اجزایی در موتورها هستند که بیش از همه در معرض فرسایش قرار دارند. به دلیل اینکه به مرور زمان با افزایش راندمان موتورها ، سیستم عایقی کمترشده و در معرض دماهای زیاد و بالا قرار می گیرد . خطا و خرابی عمده ایجاد شده اتصال کوتاه نیست بلکه صدای نامطلوب یاتاقان ها و خرابی آنها است.
از اینرو هنگام تعمیر و نگهداری پیشگیرانه بر روی موتور ، جایگزینی و نگهداری یاتاقانها از فاکتورهای مهم است.
باید به این نکته توجه کرد که تنها 1% از بلبرینگ های غلطکی به عمر مورد نظر می رسند.
برخی از یاتاقانها به عنوان یاتاقان های گریس کاری شده باری کل عمر یا یاتاقان های بدون نیاز به نگهداری معرفی و وارد بازار شده اند. اما این کلمات گمراه کننده هستند. این ها دلیل بر این نیست که یاتاقان ها اصلا نیازی به نگهداری ندارند. یاتاقان های گریس کاری شده برای کل عمر یاتاقان ها بدون نیاز به نگهداری نیز سرانجام بایستی تعویض گردند. زمان آن بستگی به دو عامل دارد.

1- طول عمر یاتاقان ها (L10h)
2- طول عمرگریس مورد استفاده برای روانسازی (F10h)  
طول عمر یاتاقان ها بین 16000 تا 40000  ساعت یا بیشتر متغیر است . طول عمر گریس معمولا حدود 40000 ساعت است.


یاتاقان
طول عمر یاتاقان
طول عمر یاتاقان بر اساس خستگی و پیری مواد و  در صورتی  که  مقدار بار و سرعت عملیاتی موتور را بدانیم قابل محاسبه است. برای صحت این محاسبات لازم است یاتاقان بدرستی نصب و روغن کاری شده باشد. محاسبه شرایط کاری تعریف نشده را در نظر نمی گیرد.

روانکاری یاتاقان ها
یاتاقان ها در موتورهای استاندارد معمولا به دو طریق با گریس  روانکاری می شوند
1- (برای تمام عمر گریس خورده) که این گروه قابل گریس کاری مجدد نیستند.
2- ممکن است از طریق گریس خور یاتاقان قابلیت روانکاری و اعمال گریس کاری مجدد را داشته باشند.
روانکاری ياتاقان
دلایل خرابی زود هنگام یاتاقان ها
1. نصب اشتباه یاتاقان
2. آلودگی محل یاتاقان
3. جابجایی نادرست یاتاقان
4. نگهداری نادرست یاتاقان
5. عدم روانکاری یا روانکاری نادرست ( روانسازی خیلی قدیمی ، مقدار نادرست روانکار ، آلودگی در روانکار)

نظافت
موتورها بایستی تمیز نگهداری شوند.
عاری از گرد و غبار، خاک و شن و روغن باشند.
 برای تمیزکاری باید از برس های نرم یا کهنه های کتان تمیز استفاده کرد.
برای حذف گرد و غبار غیر ساینده برروی کاور فن و انباشت کثافت بر روی فن و پره های خنک کن  می بایست از جریان هوای فشرده استفاده نمود.
جعبه ترمینال موتورهایی که با درجه حفاظت IP55 منطبق شده اند بایستی نظافت شوند.
 ترمینال های داخل جعبه آنها باید عاری از اکسیداسیون بوده و از لحاظ مکانیکی در شرایط خوبی باشند. و تمام فضای استفاده نشده در آن عاری از گرد و غبار باشند. برای استفاده تحت شرایط محیطی نامساعد موتورهای با حفاظت IP(W) 55 توصیه شده است.
تاریخ درج: 1396/02/02