الکتروموتور معمولی

الکتروموتور | قیمت الکتروموتور

گروه صنعتی فامکو به عنوان بزرگترین واردکننده الکتروموتور در سطح کشور، محصولات زیر را به مشتریان گرامی ارائه می کند. فروش انواع الکتروموتور تک فاز و الکتروموتور سه فاز با دور های 750 دور، 1000، دور، 1500 دور و 3000 هزار دور، دارای درجه حفاظت مختلف و IP های مورد نیاز مشتری و همچنین الکتروموتور کلاچ دار و الکتروموتور ترمز دار.

لطفا جهت دسترسی به هرگونه اطلاعات فنی و لیست قیمت الکتروموتور، محصول مورد نظر را از منوی زیر انتخاب نمایید.

الکتروموتور چیست ؟


آشنایی با الکتروموتورهای سه فاز
اساس کار موتورهای القایی برای اولین بار در سال 1824 توسط آرگو عنوان شد. وی با آزمایش ساده ای موفق به درک این مطلب شد که اگر یک صفحه آهن بدون خاصیت مغناطیسی مدور و یک قطب نما را بر روی یک محور و به موازات هم قرار دهیم به طوری که یک یا دو قطب قطب نما در نزدیکی لبه صفحه قرار گیرد، با گرداندن صفحه غیر مغناطیسی، قطب نما نیز به گردش در می آید و با گرداندن قطب نما، صفحه، حول محور خود شروع به گردش می کند و همیشه جهت حرکت یکی (قطب نما یا صفحه دوار) مشابه جهت حرکتی است که به دیگری وارد می شود.

الکتروموتورهای سه فاز جریان متناوب به دو دسته کلی تقسیم می شوند:
الکتروموتورهای آسنکرون
الکتروموتورهای سنکرون

الکتروموتورهای آسنکرون (غیر همزمان)
ساختمان این الکتروموتورها از دو قسمت اصلی تشکیل شده است:
الف- استاتور (ساکن): استاتور عبارت از یک استوانه توخالی است که از کنار هم قرار گرفتن چند ورقه نازک فولاد سیلیس دار که نسبت به هم عایق هستند ساخته شده و ضخامت هر ورق 0.5 میلیمتر است. برای حفاظت سیم پیچ و ورق های استاتور، کل مجموعه در داخل یک پوسته چدنی یا آلومینیومی قرار می گیرد. از شیارهای ورق استاتور برای جا زدن سیم پیچی ها استفاده می شود.

الکتروموتور آسنکرون سه فاز غیر همزمان

ب- روتور (گردنده): روتور الکتروموتورهای آسنکرون از یک هسته آهنی به شکل استوانه تشکیل شده که بر روی محوری تعبیه شده است. این استوانه توپر نیز مشابه استاتور از کنار هم قرار گرفتن ورقه های نازک فولادی که نسبت به هم عایق هستند ساخته می شود.

روتور الکتروموتور آسنکرون

روتور الکتروموتورهای آسنکرون به دو شکل روتور قفسی و روتور سیم پیچی ساخته می شود. در نوع روتور قفسی از تعدادی میله مسی یا آلومینیومی در فضای اطراف استوانه استفاده می شود. این میله ها از هر دو طرف به دو حلقه انتهایی، اتصال کوتاه، لحیم و یا جوشکاری می شوند. چون شکل بدست آمده برای این روتور، شبیه یک قفس فلزی است، به این گونه الکتروموتورهای القایی، روتور قفسی می گویند. در نوع روتور سیم پیچی موتورهای آسنکرون سه فاز، بجای استفاده از میله های آلومینیومی، از سه دسته سیم پیچ که داخل شیارهای روتور قرار گرفته و به صورت ستاره وصل شده اند، استفاده می شود. بر روی محور این روتورها از سه حلقه (رینگ) که نسبت به هم عایق شده اند برای عبور جریان القایی از سیم پیچی های روتور استفاده می شود. از الکتروموتورهای آسنکرون روتور سیم پیچی شده برای راه اندازی نرم و کاهش جریان راه اندازی یا به عبارتی افزایش گشتاور راه اندازی استفاده می شود.

الکتروموتورهای سنکرون (همزمان)
این الکتروموتورها در بارهای مختلف دارای دور کاملا ثابتی هستند. استاتور الکتروموتورهای سنکرون شبیه استاتور الکتروموتورهای آسنکرون سه فاز می باشد اما روتور آنها دارای یک دسته سیم پیچ متناسب با قطب های استاتور بوده و به وسیله جریان مستقیم تغذیه می شود. در قدرت های کم می توان از آهن رباهای دائمی در روتور استفاده کرد.

 الکتروموتور سنکرون همزمان

اصول کار و موارد استفاده الکتروموتورهای سه فاز
میدان دوار
هر گاه سه گروه کلاف با اختلاف فاز مکانی 120 درجه الکتریکی در داخل استاتور یک الکتروموتور سه فاز آسنکرون توزیع شوند و سپس ابتدای این کلاف ها را به شبکه سه فاز متصل و انتهای کلاف ها را به هم وصل کنیم، هر یک از سیم پیچ های الکتروموتور، حامل جریان می شوند. با توجه به اختلاف فاز 120 درجه ای این جریان های سه فاز، میدان مغناطیسی ایجاد شده در اطراف هر یک از این سیم پیچ ها نیز با اختلاف فاز 120 درجه ایجاد می شود. سه میدان مغناطیسی تولید شده می توانند با همراهی یکدیگر یک میدان مغناطیسی دوار ایجاد کنند.

 میدان دوار الکتروموتور سه فاز

این میدان دوار با سرعت ثابت در فضای درون استاتور گردش می کند. اصطلاحا به تعداد دور یا سرعت میدان دوار سرعت سنکرون نیز می گویند. سرعت میدان دوار از رابطه زیر بدست می آید:
n_s=(f×120)/P
f- فرکانس شبکه بر حسب هرتز
P- تعداد قطب های استاتور
n_s- سرعت میدان بر حسب دور بر دقیقه

الکتروموتورهای آسنکرون القایی
اصول کار الکتروموتورهای آسنکرون القایی به این صورت است: در داخل میدان مغناطیسی، یک روتور استوانه ای شکل از جنس آهن که در محیط آن سیم های مسی یا آلومینیومی تعبیه شده است قرار دارد. میدان دوار موجود در استاتور، این هادی ها را قطع می کند و در نتیجه ولتاژی در آن القا می شود. دو حلقه سر و ته این هادی ها را به هم متصل می کند و در نتیجه یک مدار بسته ایجاد می شود که جریان القایی در هادی های این مدار جاری می شود. در این حالت هر میله روتور مشابه هادی حامل جریانی است که در داخل یک میدان مغناطیسی قرار دارد در نتیجه از طرف میدان مغناطیسی بر سیم حامل جریان نیرو وارد می شود و ایجاد گشتاور می کند تا روتور حول محور خود به گردش درآید.
از آنجایی که در الکتروموتورهای القایی، هادی های روتور می بایست به وسیله میدان دوار قطع شوند، در این الکتروموتورها هیچوقت تعداد دور روتور نمی تواند با تعداد دور میدان دوار برابر باشد و همیشه سرعت روتور کم تر (عقب تر) از سرعت میدان دوار است به همین دلیل به الکتروموتورهای آسنکرون (غیر همزمان) معروفند.


لغزش (عقب ماندگی)
در الکتروموتورهای آسنکرون سرعت روتور همواره کم تر از سرعت میدان دوار است. اختلاف سرعت گردش روتور با سرعت میدان دوار را سرعت لغزش می گویند.
∆n=n_s-n_r
- سرعت میدان دوارn_s
- سرعت روتورn_r
∆n- سرعت لغزش
لغزش را با حرف S نشان می دهند و معمولا بر حسب درصد بیان می کنند که از رابطه زیر بدست می آید:
%S=(n_s-n_r)/n_s ×100

راه اندازی الکتروموتورهای سه فاز آسنکرون
در شبکه سه فاز نحوه اتصال الکتروموتورهای سه فاز آسنکرون به شبکه الکتریکی را اصطلاحا راه اندازی می گویند. الکتروموتورهای آسنکرون را می توان به صورت مستقیم به شبکه سه فاز وصل کرد، در این صورت در لحظه راه اندازی، جریان خیلی زیادی (4 تا 7 برابر جریان نامی موتور) از سیم پیچ های موتور عبور می کند. اگر قدرت و یا به عبارتی جریان نامی الکتروموتور بالا باشد، جریان زیاد راه اندازی می تواند صدماتی به الکتروموتور وارد کند. از این رو الکتروموتورهای آسنکرون باید به طریقی راه اندازی شوند که جریان راه اندازی کمتری از شبکه دریافت کنند. به همین دلیل راه اندازی با وسایلی به نام راه انداز انجام می شود. الکتروموتورهای سه فاز معمولا با یکی از روش های زیر راه اندازی می شوند:

راه اندازی به صورت مستقیم direction on line
ساده ترین روش راه اندازی می باشد که در توان های پایین می توان از آن استفاده کرد. در این روش با استفاده از یک کلید قطع و وصل مستقیما به برق سه فاز متصل می شود.

راه اندازی ستاره مثلث Star Delta
یکی از معمول ترین روش های راه اندازی الکتروموتورهای آسنکرون روتور قفسی، روش ستاره مثلث است. در این روش برای کاهش جریان راه اندازی، الکتروموتور را با اتصال ستاره به برق متصل می کنند سپس بعد از عبور جریان اولیه راه اندازی که در این اتصال 3/1 جریان راه اندازی اصلی است، اتصال سیم پیچ ها را به مثلث تبدیل می کنند. زمان راه اندازی در این روش گاهی به 15 ثانیه می رسد. در صورتی که عمل تغییر اتصال به موقع انجام نشود، ممکن است الکتروموتور در زیر بار بماند چرا که توان حالت مثلث 3 برابر توان در حالت ستاره است و الکتروموتور برای غلبه بر نیروی مقاوم بار به حالت مثلث احتیاج دارد. به همین خاطر برای تغییر اتصال این روش راه اندازی در مدار از تایمر استفاده می شود.

راه انداز با اتوترانسفورماتور
در این روش برای کم کردن جریان راه اندازی از کاهش ولتاژ به کمک اتو ترانسفورماتور استفاده می شود. اتوترانسفورماتورهای راه انداز الکتروموتور القایی دارای دو سر خروجی هستند. در شروع راه اندازی، سر وسط اتوترانسفورماتور، ولتاژی متناسب با راه اندازی الکتروموتور را در اختیار الکتروموتور قرار می دهد. لذا جریان راه اندازی کنترل شده و در ادامه با عبور از مرحله راه اندازی، مدار کنترل عمل تغییر اتصال را انجام می دهد و ولتاژ شبکه به طور کامل به الکتروموتور می رسد.

راه انداز نرم با تجهیزات الکترونیک قدرت Soft Starter
راه‌اندازي نرم براي الکتروموتورهاي القايي قفس سنجابي طراحي و ساخته شده اند. اين راه‌اندازها با اعمال تدريجي ولتاژ به الکتروموتور، جريان راه‌اندازي الکتروموتور را كه معمولاً تا چندين برابر جريان نامي موتور است، كاهش داده و الکتروموتور را بصورت نرم راه‌اندازي مي‌نمايند، بطوريكه در هنگام راه‌اندازي، هيچگونه فشاري بر الکتروموتور و شبكه برق كارخانه وارد نمي‌شود. پس از راه‌اندازي نيز وظيفه حفاظت از الکتروموتور بر عهده راه‌انداز مي‌باشد. و هر گونه اشكال ناشي از اتصال كوتاه، اضافه بار، اضافه جريان و اضافه حرارت، دائماً توسط راه‌انداز كنترل شده و در صورت پديد آمدن اشكال در كار الکتروموتور، فوراً ولتاژ خروجي قطع شده و الکتروموتور متوقف مي‌شود. همچنين اين راه‌اندازها قادر به توقف نرم نيز مي‌باشند و در صورت لزوم با فعال كردن سيستم ترمز راه‌انداز مي‌توان با استفاده از ترمز، دور الکتروموتور را با شيب قابل تنظيم كاهش داد و الکتروموتور را متوقف كرد.

راه اندازی با  Variable Frequency Drive
گاهی در صنایع مختلف لازم است سرعت الکتروموتور قابل کنترل باشد. در گذشته یکی از ضعف های الکتروموتور القایی را دشواری تنظیم سرعت آن و تنها برتری موتورهای DC را کنترل پذیری آسان سرعت آن می دانستند. در حال حاضر با رشد صنعت الکترونیک و توسعه تجهیزات الکترونیک قدرت، کنترل سرعت الکتروموتورهای القایی به سهولت امکان پذیر شده است. یکی از روش های تغییر سرعت میدان دوار، روش کنترل همزمان فرکانس و ولتاژ می باشد که توسط VFD  صورت می گیرد. هرVFD   (VSD)دارای 2 بخش می باشد. ابتدا ولتاژ AC  با فرکانس 50 (60) هرتز به ولتاژ DC تبدیل می شود و سپس ولتاژ DC را به ولتاژ AC با فرکانس قابل کنترل معمولا بین 0 تا 250 هرتز تبدیل می کند.

توان الکتروموتور در اتصال های ستاره و مثلت

نحوه اتصال موتور به شبکه برق ایران

مشخصات پلاک موتور

نمی توان با شبکه سه فاز ایران راه اندازی کرد

230λ

به صورت ستاره

230Δ

به صورت ستاره

400λ

به صورت ستاره مثلث می توان راه اندازی کرد و در نهایت باید اتصال مثلث باشد

400Δ

به صورت ستاره مثلث راه اندازی می شود و در نهایت باید مثلث بسته شود

400/230λ/Δ



یکی از ساده ترین و معمول ترین روش های راه اندازی الکتروموتورهای آسنکرون روتور قفسی، روش ستاره مثلث است. قبل از اتصال الکتروموتور به صورت ستاره یا مثلث لازم است ابتدا به پلاک الکتروموتور توجه شود و ولتاژ قابل تحمل سیم پیچ ها مورد بررسی قرار گیرد. عددی که روی پلاک نوشته می شود معرف ولتاژ قابل تحمل هر سیم پیچی است. ولتاژ خط شبکه سه فاز ایران 380 ولت است، از طرفی بر روی پلاک برخی موتورها دو عدد (دو ولتاژ) نوشته می شود. از جدول زیر برای تشخیص نوع اتصال الکتروموتور در شبکه ایران می توان استفاده کرد.
توان نامی روی بدنه الکتروموتورهایی که امکان راه اندازی به صورت ستاره مثلث را دارند نشان دهنده توان در حالت مثلث است. در حالت ستاره توان الکتروموتور 1/3 توان نامی است. در این شرایط نباید الکتروموتور زیر بار قرار گیرد.

تغییر جهت گردش در الکتروموتورهای سه فاز
برای ایجاد تغییر جهت گردش در الکتروموتورهای سه فاز کافی است به طور دلخواه جای دو سیم فاز از سر سیم ورودی به سیم پیچ های استاتور را عوض کرد. در اثر این جابه¬جایی جهت میدان مغناطیسی دوار در پوسته استاتور تغییر می کند. به این ترتیب جهت نیروی محرکه القایی، جریان القایی و در نتیجه جهت نیروی وارد بر روتور عوض می شود و در خلاف جهت قبلی به حرکت در می آید.

تغییر جهت گردش در الکتروموتور سه فاز
 
حالت چپ گرد اتصال ستاره                                                          حالت راست گرد اتصال ستاره

راه اندازی الکتروموتورهای سه فاز آسنکرون در شبکه تک فاز
در صورت عدم دسترسی به شبکه سه فاز، می توان یک الکتروموتور سه فاز آسنکرون را در شبکه تک فاز راه اندازی کرد. برای اینکه در این شرایط الکتروموتور دارای قدرت و گشتاور راه اندازی مناسب باشد، معمولا از یک خازن روغنی در مدار سیم پیچی استاتور استفاده می شود. ظرفیت خازن مناسب از جدول زیر محاسبه می شود:

ظرفیت خازن به ازای هر اسب بخار توان

ظرفیت خازن به ازای هر کیلو وات توان

50 میکرو فاراد

70 میکرو فاراد

 
چون وضعیت اتصال سیم پیچی های الکتروموتور به صورت ستاره یا مثلث است، نحوه قرار گرفتن خازن در مسیر سیم پیچی های استاتور نیز به دو صورت می تواند باشد.

وضعیت سیم پیچی های الکتروموتور در حالت ستاره راست گرد

 وضعیت سیم پیچی های الکتروموتور در حالت ستاره راست گرد

وضعیت سیم پیچی های الکتروموتور در حالت ستاره چپ گرد

وضعیت سیم پیچی های الکتروموتور در حالت ستاره چپ گرد

انواع کار ماشین ها

نوع کار

شرح و مثال

کار پیوسته S1

ماشین تحت بار نامی به درجه حرارت پایدار و ثابت می رسد. کار ماشین می تواند بدون وقفه انجام شود، بدون این که از دمای مجاز تجاوز کند.

مثال: پمپ فاضلاب

کار کوتاه مدت S2

زمان کار در مقایسه با وقفه بعد از آن کوتاه است. کار با بار نامی فقط در زمان داده شده مجاز به انجام است. زمان های بارگذاری استاندارد: 10، 30، 60 و 90 دقیقه

مثال: موتور محرکه سیرن.

کار موقت S3

زمان رشن بودن ED فقط بخشی از مدت زمان سیکل است. ED های استاندارد 15، 25، 40 و 60 اگر مدت زمان سیکل معلوم نباشد، آن را 10 دقیقه در نظر می گیرند. در نوع کار S3 مرحله راه اندازیه هیچ اثری بر روی دمای ماشین نمی گذارد.

مثال برای S3: موتور بالابر (روتور با حلقه لغزان)

S4

در S4 کار شبیه S3 است، با این حال جریان راه اندازی، ماشین را بیش تر گرم می کند.

مثال: برای S4: موتور محرک برای بالابر کوچک (روتور قفسه ای).

S5

در S5 کار شبیه S4 است، با این حال در این جا یک ترمز الکتریکی (ترمز جریان مستقیم، ترمز جریان معکوس) در نظر گرفته شده، که در گرم شدن نیز سهیم است.

مثال برای S5: موتور محرکه برای نقاله ها.

کار پیوسته با بار موقت S6

این نوع کار شبیه نوع کار S3 است با این حال این ماشین در طی وقفه در حالت بی باری می ماند و خاموش نمی شود.

کار بدون وقفه S7

این ماشین در کار بدون وقفه است و بدین جهت از طریق راه اندازی مداوم و ترمز الکتریکی بیش از حد معمول گرم می شود.

مثال: موتور محرکه برای ماشین های تراش مرکزی (ماشین ابزار خودکار)

S8

این نوع کار شبیه S7 است، با این حال به جای راه اندازی و ترمز با تغییر دور، به طور مثال، از طریق تغییر قطب ها، کار را پیش می برد.

کاربرد: خط تولید خودکار


الکتروموتورها معمولا دارای کار پیوسته S1 می باشند.

انواع درجه حفاظتی الکتروموتورها
درجه حفاظتی الکتروموتورها با دو حرف IP و دو رقم کد مقابل آن بیان می شود. اولین رقم درجه ایمنی در مقابل تماس و نفوذ اجسام خارجی و دومین رقم درجه ایمنی در مقابل نفوذ آب را نشان می دهد.

توضیح

نوع ایمنی

ایمنی تماس و ایمنی جسم خارجی

بدون ایمنی تماس، بدون ایمنی جسم خارجی

IP0X

ایمنی در مقابل جسم خارجی بزرگ تر از 50 mm Æ

IP1X

ایمنی در مقابل جسم خارجی بزرگ تر از 12 mm Æ

IP2X

ایمنی در مقابل جسم خارجی بزرگ تر از 2/5 mm Æ

IP3X

ایمنی در مقابل جسم خارجی بزرگ تر از 1 mm Æ

IP4X

ایمنی در مقابل رسوب گرد و غبار مضر به داخل

IP5X

ایمنی در مقابل نفوذ گرد و غبار

IP6X

ایمنی آب

بدون ایمنی آب

IPX0

ایمنی در مقابل ریزش عمودی قطرات آب

IPX1

ایمنی در مقابل ریزش مایل قطرات آب (1500 نسبت به عمود)

IPX2

ایمنی در مقابل پخش آب

IPX3

ایمنی در مقابل پاشیدن آب

IPX4

ایمنی در مقابل فوران آب، مثلاً از نازل

IPX5

ایمنی در مقابل جریان آب

IPX6

ایمنی در مقابل غوطه ور شدن

IPX7

ایمنی در مقابل غوطه وری کامل

IPX8


کلاس حرارتی
از آنجایی که افزایش بیش از حد دما بر روی خواص مکانیکی و عایقی ماشین های الکتریکی تاثیر می گذارد، لذا بر روی بدنه آنها حداکثر دمای مجاز الکتروموتور مشخص شده است. اصطلاحا به این دما، کلاس حرارتی یا کلاس عایقی گفته می شود و بر روی پلاک ماشین با حروف اختصاری به صورتISOL یا CONTCLASS نشان می دهند. اعدادی که در جدول مشاهده می شود از حاصل جمع دمای فرضی محیط (40 درجه) و دمای کارکرد الکتروموتور بدست آمده است. لذا برای بدست آوردن ماکزیمم دمای الکتروموتور در شرایط کاری می بایست دمای 40 درجه را از عدد داخل جدول کم کرد. مثلا ماکزیمم دمای قابل تحمل الکتروموتور با کلاس F برابر است با:
درجه سانتی گراد  θ=155-40=115

کلاس حرارتی یا عایقی حداکثر دما
X یا Y
℃ 90
A ℃ 105
E ℃ 120
B ℃ 130
F ℃ 155
H ℃ 180
C ℃ 210

الکتروموتورها معمولا در کلاس حرارتی F کار می کنند.