کنتاکتور

اشتراک :
کنتاکتور Hyundai
کنتاکتور Hyundai
121,000 تومان
کنتاکتور LS
کنتاکتور LS
124,000 تومان
کنتاکتور اشنایدر Schneider
کنتاکتور اشنایدر Schneider
150,000 تومان
کنتاکتور Siemens
کنتاکتور Siemens
140,000 تومان
کنتاکتور ایباس
کنتاکتور ایباس
763,700 تومان

کنتاکتور برق چیست؟

یکی از مهم ترین و پرکاربردترین تجهیزات در برق صنعتی و سیستم های قدرت، کنتاکتور است. این تجهیز با تحریک بوبین داخل کنتاکتور از طریق ولتاژ AC یا DC، جهت قطع و وصل کردن مدارهای قدرت از راه دور به کار گرفته می شود. هم چنین این تجهیز یکی از اجزای لازم برای تابلوهای برق است و به آن کلید الکترومغناطیسی (Electromagnetic Contact) نیز گفته می شود. در اینجا می خواهیم به شناخت و نحوه استفاده از این تجهیز بپردازیم.

کنتاکتور برق نوعی کلید الکترومغناطیسی است که جهت قطع و وصل کردن مدار از طریق یک سیم پیچ مغناطیسی به کار برده می شود. یعنی با تحریک یا وصل شدن این سیم پیچ مغناطیسی یا بوبین کنتاکتور وصل می گردد و مدار سه فاز یا تکفاز را وصل می نماید و برعکس با قطع شدن ولتاژ بوبین، کنتاکتور قطع می گردد. این مزیت سبب می شود که بتوان مدار را از راه دور و از هر نقطه ای قطع و وصل کرد. طبق این تعریف، کنتاکتور با بهره گیری از عملکردی مشابه عملکرد رله، در آمپراژ بالا به کار برده می شود. هم چنین می توان نتیجه گرفت که به علت استفاده در آمپراژ بالا، سرعت قطع و وصل کنتاکت های آن در مقایسه با رله کمتر است.

بر روی هر کنتاکتور یک یا دو کنتاکت باز و بسته فرمان وجود دارد که می توان از آنها در مسیر فرمان و تحقق بخش های فرمانی مدار استفاده کرد. کنتاکتورها برای رنج جریان های مختلف و در ابعاد و اندازه های متفاوت ساخته می شوند. از پر کاربردترین آمپرهای کنتاکتورها می توان به 9 تا 800 آمپر اشاره کرد. همچنین ولتاژ بوبین کنتاکتورها می توانند متنوع باشند و در ولتاژ های 24 و 48 و 110 و 220 و 380 ولت AC و DC ساخته شوند. بوبین کنتاکتورها می توانند در صورت خرابی تعویض شوند و همچنین می توان برای به کارگیری در ولتاژهای دلخواه مختلف، از بوبین مناسب استفاده نمود.

کنتاکتور تک فاز

تفاوت کنتاکتور برق با کلید در این است که عملیات قطع و وصل در کنتاکتورها به وسیله یک بوبین یا سیم پیچ مغناطیسی صورت می پذیرد، این بوبین مغناطیسی انرژی الکتریکی را به انرژی مغناطیسی تبدیل می نماید و با قطع و وصل شدن برق این میدان مغناطیسی نیز قطع و وصل می شود و سبب قطع و وصل شدن مکانیکی کنتاکتور می گردد. بوبین های کنتاکتور قابل تعویض هستند. کنتاکتورهای تا 25 آمپر دارای یک کنتاکت کمکی یا به صورت باز و یا به صورت بسته هستند و کنتاکتورهای از 32 آمپر به بالا دارای کنتاکت کمکی دو باز دو بسته می باشد. هنگامی که بوبین کنتاکتور بدون برق است تیغه باز به صورت کلید باز و تیغه بسته به صورت کلید بسته عمل می نماید. به محض اینکه بوبین برق دار شد، تیغه باز بسته شده و تیغه بسته باز می گردد. از کنتاکت های کمکی در کنتاکتور در قسمت های مختلف مدار فرمان استفاده می گردد. یکی دیگر از کاربردهای مهم کنتاکت های کمکی، ایجاد مدار خود نگهدار کنتاکتور است که با یکبار تحریک بوبین، کنتاکتور توسط تیغه ی باز خودش به صورت خودنگهدار در می آید و در صورتی که یک تیغه شرطی در مسیر مدار وجود داشته باشد، می تواند بوبین کنتاکتور را بدون برق نماید.

نحوه عملکرد کنتاکتور

کنتاکتورهای برق بر خلاف رله ها توان و ظرفیت عبور جریان بالاتری دارند و برای ظرفیت تحمل جریان بالاتری ساخته می شوند. رله ها ظرفیت عبوری جریان پایینی دارند و به همین علت، بیشتر در مدارهای فرمان به کار می روند. ولی کنتاکتورها به علت ظرفیت عبوری جریان بالا، بیشتر در مدارات قدرت استفاده می شوند. زمانی که اختلاف پتانسیل به دو سر بوبین کنتاکتور اعمال می گردد، بوبین یا سیم پیچ بر اثر عبور جریان دارای میدان مغناطیسی می گردد و همانند آهنربا قسمت متحرک هسته را به خود جذب می کند. در محل جذب کنتاکت هایی وجود دارند که با قطع و وصل شدن هسته، قطع و وصل می شوند و به صورت کلید عمل می نمایند. در داخل کنتاکتور برق دو عدد فنر موجود است که هنگام قطع بودن بوبین کنتاکتور، وظیفه برگرداندن قسمت متحرک به حالت عادی را بر عهده دارند.

اجزای کنتاکتور

ساختمان کنتاکتور و بررسی نمای ظاهری کنتاکتور

بر روی ساختمان کنتاکتور تعدادی پیچ وجود دارد که در قسمت ورودی با حروف R1 و S1 و T1 و در قسمت خروجی یا پایینی با حروف R2 و S2 و T2 نمایش داده شده اند و جهت اتصال سیم های ورودی و خروجی به کار می روند. همچنین یک کنتاکت باز و یک کنتاکت بسته بر رو و یا بغل کنتاکتور جهت اسفاده در مدار فرمان قرار گرفته است. در آمپرهای بالاتر از 32 آمپر، معمولا تعداد کنتاکت های فرمان دو عدد هستند. یک زائده نیز در بالای کنتاکتور وجود دارد که با قطع و وصل کنتاکتور جابجا می شود. این قطعه به قسمت متحرک بوبین وصل است و نشان دهنده قطع یا وصل بودن کنتاکتور برق است.

کنتاکتور سه فاز

مفهوم علایم و شماره های روی کنتاکتور

مفهوم علایم و شماره های روی کنتاکتور

A1 و A2: ورودی بوبین کنتاکتور / قسمت فرمان دهنده سیم پیچ

+ و ــ : علامت + که همان ورودی A1 است، ورودی مثبت بوبین و علامت ــ نشانگر ورودی A2 یا همان ورودی منفی بوبین می باشند.

L1 و L2 و L3 یا پیچ های شماره 1 و 3 و 5: ورودی سه فاز

T1 و T2 و T3 یا پیچ های شماره 2 و 4 و 6: خروجی سه فاز

حروف L و T مربوط به استاندارد IEC بوده و در استاندارد VDE ورودی ها را با حروف R و S و T و خروجی ها را نیز با حروف U و V و W علامت گذاری می کنند.

این اعداد تک رقمی نشان دهنده کنتاکت های اصلی کنتاکتور می باشند که برای بخش قدرت به کار می روند.

NO: کنتاکت های Normally Open، کنتاکت هایی که قبل از عملکرد، باز هستند.

NC: کنتاکت های Normally Close، کنتاکت هایی که قبل از عملکرد، بسته هستند.

اعداد دو رقمی کنار پیچ های NO و NC:

اعداد دو رقمی، نشانگر کنتاکت های کمکی کنتاکتور بوده و در قسمت فرمان به کار می روند.

هرگاه رقم دوم عدد دو رقمی ای که در کنار پیچ ها نوشته شده، اعداد 1 و 2 بودند، تمامی آنها نشان دهنده کنتاکت های باز یا همان NC ها هستند. مانند: 21، 22، 31، 32، 41 و 42

هرگاه رقم دوم عدد دو رقمی ای که در کنار پیچ ها نوشته شده، اعداد 3 و 4 بودند، تمامی آنها نشان دهنده کنتاکت های باز یا همان NO ها هستند. مانند: 13، 14، 23، 24، 33 و 34

* ممکن است تمام اعداد ذکر شده همزمان بر روی یک کنتاکتور وجود نداشته باشند.

مزیت های استفاده از کنتاکتور نسبت به کلید
  1. قابلیت قطع و وصل در دفعات زیاد
  2. امکان کنترل مصرف کننده از راه دور و از چندین محل و برای مراحل مختلف کار مصرف کننده
  3. توانایی اتوماتیک کردن مدار فرمان با استفاده از کنتاکتورها
  4. عمر مکانیکی بیشتر نسبت به کلیدها (در کنتاکتور به علت عدم ساییدگی کنتاکت ها روی یکدیگر در هنگام قطع و وصل، شاهد استهلاک کمتری خواهیم بود)
  5. بالا رفتن سرعت قطع و وصل با طراحی مدار فرمان مناسب
  6. با استفاده از کنتاکتور، پس از رفتن برق و وصل مجدد آن، جهت راه اندازی نیاز به استارت می باشد در صورتی که با استفاده از کلید، خطرات ناشی از وصل ناگهانی وجود دارد.
  7. حفاظت دستگاه ها توسط کنتاکتور، مناسب تر و مطمئن تر است و از لحاظ اقتصادی به صرفه تر است.
  8. قابل اتصال به پی ال سی (PLC) است.

اجزاء مختلف کنتاکتور

تمام کنتاکتورها دارای سه بخش اصلی تیغه (کنتاکت یا contact)، بوبین (سیم پیچ یا رله) و قاب عایق (محفظه یا frame) می باشند و به همراه این موارد دارای یک سری لوازم جانبی مانند کنتاکت های کمکی و ...هستند؛ که به تفصیل هریک خواهیم پرداخت.

  1. تیغه: تیغه های کنتاکتور به دو نوع قدرت و فرمان تقسیم می شوند؛ تیغه های قدرت یا همان کنتاکت های اصلی، که جریان بخش قدرت از آنها عبور می کند و تیغه های فرمان یا همان کنتاکت های فرمان، که برای بخش فرمان استفاده می شوند. کنتاکت های فرمان به دو صورت در حالت عادی باز (Normally Open یا NO) و در حالت عادی بسته (Normally Close یا NC) بر روی بدنه کنتاکتور قرار دارند. این تیغه ها بعد از هربار تحریک سیم پیچ، به حالت عکس خود تغییر وضعیت می دهند.
  2. بوبین کنتاکتور: کویل یا بوبین یا سیم پیچ، یک هسته مغناطیسی سیم پیچی شده است که وظیفه ی باز و بسته شدن کنتاکت ها را با ایجاد نیروی مغناطیسی لازم برای اتصال فیزیکی تیغه های هادی بر عهده دارد.
  3. محفظه عایقی: عایق بندی کنتاکت ها بوسیله ی مواد عایق مانند باکالیت (Bakelite) و نایلون انجام می شود. این عایق بندی به عنوان ایزوله و همچنین قاب محافظ و نگهدارنده جهت حفاظت کاربر در برابر برق گرفتگی و نیز ایجاد محفظه ای جهت حفاظت از غبار، چربی، آب و گرد و خاکی که ممکن است در هوا موجود باشد، می باشد.

اجزای کنتاکتور

انواع کنتاکور AC بر اساس تیپ

تیپ های مختلف کنتاکتور AC و انواع کاربرد آنها برای مصرف کننده های مجاز طبق استاندارد بین المللی IEC / EN 61095 مطابق آیتم های زیر می باشد:

  1. کنتاکتور AC1: بار اهمی، بار غیر اندیکتیو یا اندیکتیویته ضعیف، گرمکن برقی با ضریب توان 95%
  2. کنتاکتور AC2: برای راه اندازی موتورهای آسنکرون روتور سیم پیچی بدون ترمز و جریان مخالف، جریان راه اندازی بستگی به مقاومت مدار روتور دارد.
  3. کنتاکتور AC3: برای راه اندازی موتورهای قفس سنجابی یا خاموش کردن موتور در حین کار به کار می روند، بدین معنی که در برابر جریان پیوسته بالا مقاوم هستند. برای مثال بالابرها، آسانسور ها و غیره
  4. کنتاکتور AC4: برای روشن خاموش کردن های متناوب موتورهای قفس سنجابی، توانایی قطع کردن جریان های زیاد راه اندازی مانند جریان وصل کردن یا قطع کردن در حین کار را دارند. مثال: جرثقیل
  5. کنتاکتور AC5: برای راه اندازی موتور آسنکرون روتور قفسه ای با به کار بردن ترمز جریان مخالف تغییر جهت گردش الکتروموتور روتور قفسه ای با تعداد دفعات قطع و وصل زمانی اندک
  6. کنتاکتور AC5-b: تعویض لامپهای رشته ای
  7. کنتاکتور AC6-a: سوئیچینگ ترانسفورماتورها
  8. کنتاکتور AC6-b: تعویض بانک های خازنی
  9. کنتاکتور AC7-a: بارهای کمی القایی در لوازم خانگی: مثال: میکسر، مخلوط کن
  10. کنتاکتور AC7-b: بارهای الکتریکی برای لوازم خانگی: نمونه ها: فن ها
  11. کنتاکتور AC8-a: کنترل موتور کمپرسور مبرد هرمتیک با تنظیم مجدد بار اضافی دستی
  12. کنتاکتور AC8-b: کنترل موتور کمپرسور مبرد هرمتیک با بارگیری مجدد اتوماتیک
  13. کنتاکتور AC11: کنتاکتور کمکی فرمان بدون داشتن کنتاکت قدرت، بوبین مغناطیسی، استفاده فقط در مدار فرمان
  14. کنتاکتور AC12: کنترل بارهای مقاومتی و بارهای حالت جامد با جداسازی اپتوکوپلر
  15. کنتاکتور AC13: کنترل بارهای حالت جامد با جداسازی ترانسفورماتور
  16. کنتاکتور AC14: کنترل بارهای الکترومغناطیسی کوچک
  17. کنتاکتور AC15: کنترل بارهای الکترومغناطیسی AC
  18. کنتاکتور AC20: اتصال و قطع اتصال تحت شرایط بدون بار
  19. کنتاکتور AC21: تعویض بارهای مقاومتی، از جمله اضافه بارهای متوسط
  20. کنتاکتور AC22: تعویض بارهای مقاومتی و القایی مخلوط، از جمله اضافه بارهای متوسط
  21. کنتاکتور AC23: تعویض بارهای موتور یا سایر بارهای بسیار القایی
  22. کنتاکتور AC31 a , b: بارهای غیر القایی یا القایی ضعیف
  23. کنتاکتور AC33 a , b: بارهای موتور یا بارهای مخلوط شامل موتور، مقاومت و تا 30٪ بار لامپ رشته ای
  24. کنتاکتور AC35 a , b: بار لامپ تخلیه گاز
  25. کنتاکتور AC36 a , b: بار لامپ رشته ای
  26. کنتاکتور AC40: مدارهای توزیع بارهای مقاومتی و القایی مخلوط
  27. کنتاکتور AC41: بارهای غیر القایی یا القایی ضعیف، کوره های مقاومت
  28. کنتاکتور AC42: موتورهای حلقه ای لغزنده: شروع، خاموش شدن
  29. کنتاکتور AC43: موتورهای قفس سنجابی: شروع، خاموش هنگام کار
  30. کنتاکتور AC44: موتورهای قفس سنجابی: شروع، ترمز ضد جریان یا معکوس، تایپ کردن
  31. کنتاکتور AC45-a: تعویض لامپ های تخلیه گاز
  32. کنتاکتور AC45-b: تعویض لامپ های رشته ای
  33. کنتاکتور AC51: کوره های مقاومتی بدون بار القایی یا کمی القایی
  34. کنتاکتور AC52-a: کنترل سیم پیچ استاتور موتور لغزنده حلقه: کار 8 ساعته با جریان های شروع برای شروع فرآیندها، مانور و کارکرد
  35. کنتاکتور AC52-b: کنترل سیم پیچ استاتور موتور حلقه لغزش: عملکرد متناوب
  36. کنتاکتور AC53-a: کنترل موتور قفس سنجابی: کار 8 ساعته با جریان های شروع برای شروع فرآیندها، مانور و کار
  37. کنتاکتور AC53-b: کنترل موتور قفس سنجابی: عملکرد متناوب
  38. کنتاکتور AC55-a: تعویض کنترل های الکتریکی لامپ های تخلیه
  39. کنتاکتور AC55-b: تعویض لامپ های رشته ای
  40. کنتاکتور AC56-a: ترانسفورماتورهای سوئیچینگ
  41. کنتاکتور AC56-b: تعویض باتری های خازن
  42. کنتاکتور AC58-a: کنترل موتور کمپرسور تبریدی مهر و موم شده با تنظیم مجدد خودکار تخلیه های اضافه بار: کار 8 ساعته با جریان های شروع برای شروع، مانور و کار
  43. کنتاکتور AC58-b: کنترل موتور کمپرسور تبریدی مهر و موم شده با تنظیم مجدد خودکار سفرهای اضافه بار: عملکرد متناوب
  44. کنتاکتور AC140: کنترل بارهای الکترومغناطیسی کوچک با جریان نگهدارنده ≤ 0.2 A؛ به عنوان مثال رله های کنتاکتور

انواع کنتاکتورهای DC بر اساس تیپ

تیپ های مختلف کنتاکتور DC و انواع کاربرد آنها برای مصرف کننده های مجاز طبق استاندارد بین المللی IEC / EN 61095 به شرح زیر می باشد:

  1. کنتاکتور DC1: بار اهمی، بار غیر اندیکتیو یا اندیکتیویته ی ضعیف، گرمکن برقی با ضریب توان 95%
  2. کنتاکتور DC2: برای راه اندازی موتور شنت، قطع کردن موتور هنگام کار
  3. کنتاکتور DC3: برای راه اندازی موتور شنت با تعداد دفعات قطع و وصل زیاد در فواصل زمانی اندک، مدار ترمز
  4. کنتاکتور DC4: راه اندازی موتور سری ، قطع موتور هنگام کار
  5. کنتاکتور DC5: راه اندازی موتور سری با تعداد دفعات قطع و وصل زمانی اندک تغییر جهت گردش موتور و ترمز
  6. کنتاکتور DC11: کنتاکتور کمکی فرمان بدون داشتن کنتاکت قدرت، بوبین مغناطیسی، استفاده فقط در مدار فرمان
  7. کنتاکتور DC12: کنترل بارهای مقاومتی و بارهای حالت جامد با جداسازی اپتوکوپلر
  8. کنتاکتور DC13: کنترل الکترومغناطیس DC
  9. کنتاکتور DC14: کنترل بارهای الکترومغناطیسی DC با مقاومت های اقتصادی در مدار
  10. کنتاکتور DC20: اتصال و قطع اتصال تحت شرایط بدون بار
  11. کنتاکتور DC21: تعویض بارهای مقاومتی، از جمله اضافه بارهای متوسط
  12. کنتاکتور DC22: تعویض بارهای مقاومتی و القایی مخلوط، از جمله اضافه بارهای متوسط (به عنوان مثال موتورهای شنت)
  13. کنتاکتور DC23: تعویض بارهای بسیار القایی (یعنی موتورهای سری)

* کنتاکتورهای نوع a: محافظت از مدارات، بدون جریان مقاومت در کوتاه مدت

* کنتاکتورهای نوع b: محافظت از مدارات، با جریان مقاومت در کوتاه مدت

لوازم جانبی کنتاکتور

از تجهیزات جانبی کنتاکتور می توان به تیغه ها یا کنتاکت های کمکی نصب از رو و نصب از بغل، تایمر الکترونیکی و پنوماتیکی، اینترلاک مکانیکی، نویز گیر، قفل الکترومکانیکی یا لچ و پلاتین ها اشاره کرد:

  • کنتاکت کمکی

این کنتاکت ها به منظور افزایش تعداد کنتاکت های فرمان به صورت نصب از بغل و یا نصب از رو و در ترکیب های مختلف باز و بسته  (NO و NC) موجود هستند. حداکثر 4 کنتاکت به صورت "4 کنتاکت باز" یا "4 کنتاکت بسته" یا "1 کنتاکت باز/ 3 کنتاکت بسته" و غیره می توان بر روی کنتاکتورها نصب نمود. این تیغه ها نیز به مانند تیغه های اصلی کنتاکتور، با هربار تحریک بوبین تغییر وضعیت می دهند.

  • تایمر الکترونیکی و پنوماتیکی

تایمرهای متصل به کنتاکتور به دو گروه پنوماتیکی (Penumatic Timing Module) و الکترونیکی (Electronic Timing Module) تقسیم می شوند، که خود تایمرهای الکترونیکی نیز به دو دسته نصب از روبرو و نصب بر روی بوبین تقسیم می شوند.

تایمر های پنوماتیک جزو ساده ترین تایمرهای متصل به کنتاکتور هستند. تایمرهای پنوماتیکی کنتاکتور به صورت کنتاکت کمکی و از روبروی کنتاکتور نصب می شوند و مکانیکی هستند و نیاز به تغذیه الکتریکی جهت شروع به کار کردن ندارند (منبع تغذیه ندارند) و به محض عمل کردن کنتاکتور فعال می شوند. این تایمرها به دو صورت تاخیر در وصل (On Delay) و تاخیر در قطع (Off Delay) وجود دارند. در نوع On Delay با وصل شدن کنتاکتور تایمر فعال شده و پس از گذشت زمان تعیین شده کنتاکتور قطع می شود، ولی در تایمر OFF DELAY با برق دار شدن بوبین کنتاکتور، تایمر به میزان مدت زمان تعیین شده قطع می ماند و پس از اتمام زمان تعیین شده کنتاکتور وصل می گردد.

تایمرهای الکترونیکی نیز با عملکردی مشابه تایمرهای پنوماتیکی، روی کنتاکتور نصب می شوند.

  • اینترلاک مکانیکی

وجود قابلیت اینترلاک مکانیکی در کنتاکتور سبب می شود دو کنتاکتور همزمان با هم کار نکنند و هنگامی که یکی از کنتاکتورها وصل است کنتاکتور دیگر قطع بماند. در اصل برای ترتیب صحیح کلیدزنی در مدارات قدرت به کار می رود.

  • نویزگیر

به علت وجود خاصیت سلفی در بوبین موجود در کنتاکتور، با قطع و وصل کنتاکتورها، نویز (پارازیت، خش خش) در سیستم خواهیم داشت که برای رفع این مشکل از قطعه ای به نام نویزگیر استفاده می کنیم. نویزگیر به صورت موازی با بوبین قرار می گیرد. برای رفع نویزها، از یک مدار RC (مدار RC متشکل از یک مقاومت و یک خازن سری با هم است) استفاده می کنند. این مدار را به همراه یک واریستور (Varistor) به کار می برند و گاهی نیز هر دوی این مدارات را در یک مجموعه می بندند. واریستور قطعه ای است که اگر ولتاژ از یک حد مشخصی بیشتر شود، مقاومت آن کاهش پیدا کرده و با ایجاد مسیر عبور جریان، باعث تثبیت ولتاژ بوبین در یک حد مشخص می گردد.

واریستور ولتاژ زیاد ایجاد شده در دو سر سیم پیج بویین در هنگام قطع را در یک محدوده مشخص نگه می دارد و مدار RC نیز تغییرات ولتاژی را خنثی و کم می کند. بدین ترتیب نویز کاهش پیدا می کند.

  • قفل الکترومغناطیسی یا لچ

از آنجا که کنتاکتور بعد از قطع شدن، توسط نیروی فنر داخلی خودش، به حالت اول برمی گردد و به اصطلاح یک کلید برگشت پذیر است، این وصل باقی ماندن بوبین کنتاکتور در ساعات طولانی و به مرور زمان باعث ایجاد مشکلاتی از قبیل مصرف انرژی بیشتر، ایجاد حرارت در محل کنتاکتور، کاهش عمر بوبین، خرابی و استهلاک قسمت های دیگر، قطع و وصل های کوتاه و آسیب زننده در افت ولتاژهای لحظه ای و … می شود.

برای رفع مشکل وصل باقی ماندن بوبین کنتاکتور، قطعه ای با نام قفل مکانیکی (Mechanical latching block) ساخته شده است، که کنتاکتور را به یک کلید قابل قطع و وصل با پالس تبدیل می کند و توسط آن می توان با ارسال یک فرمان الکتریکی، قفل را آزاد کرد و به دنبال ان کنتاکتور را به حالت قطع برگرداند و از اتلاف انرژی ها و آسیب های بعدی جلوگیری کرد.

  • پلاتین کنتاکتور

پلاتین در کنتاکتور نقش بسیار مهمی دارد و از دو بخش تشکیل شده است که به دو بخش ثابت و متحرک تقسیم می شود. بخش ثابت از 6 قطعه پلاتین و بخش متحرک از 3 قطعه پلاتین تشکیل می گردد. پلاتین ها در کنتاکتور ها قابل تعویض هستند.

لازم به ذکر است که آلیاژ پلاتین ها را طوری می سازند که در عین رسانایی بالا در عبور جریان برق، دارای پوسته مستحکمی باشد که تحمل ضربات زیادی که در اثر قطع و وصل به وجود می آید را داشته باشد و آسیبی نبیند.

اجزاء داخلی کنتاکتور

اجزاء داخلی کنتاکتور

  1. محفظه / قاب عایقی
  2. بدنه / پایه کنتاکتور
  3. قاب سیم پیچ
  4. حامل و پوشش کنتاکت ها
  5. مغناطیس ثابت / آهنربا
  6. حلقه اتصال کوتاه / حلقه نگهدارنده هسته آهنی ثابت
  7. کنتاکت ثابت
  8. کنتاکت متحرک
  9. پیچ ترمینال
  10. سیم پیچ / بوبین
  11. فنر کنتاکتور
  12. صفحه فلزی انتهایی / پوشش فوقانی

نحوه تست کنتاکتور

کنتاکت های کنتاکتور عمدتاً باز هستند و هر زمان که سیم پیچ کنتاکتور برق دار شود، کنتاکت ها بسته شده و جریان را به بار منتقل می کنند. کنتاکتورها، دارای ورودی و خروجی هستند که کنتاکت های ورودی یا خط یا L (Line)، جهت اتصال به منبع تغذیه و کنتاکت های خروجی یا ترمینال یا T (Terminal)، جهت اتصال به دستگاه برقی ای که توسط کنتاکتور کنترل می شود، استفاده می شوند.

طریقه تست کنتاکتور تک فاز:

مراحل زیر به شما کمک می کنند تا بتوانید یک کنتاکتور تک فاز را تست کنید:

  1. ابتدا تمام توان الکتریکی را از سمت ورودی کنتاکتور یا همان L  قطع کنید.
  2. سیم هایی که به پیچ های L وارد شده اند را توسط پیچ گوشتی خارج کرده و با یک قلم یا نوار شفاف آنها را علامت گذاری کنید. به عنوان مثال، روی سیم اول L1 ، روی سیم دوم L2 و روی سیم سوم L3 بنویسید و علامت ها را روی سیم مربوطه بچسبانید.
  3. همانند مرحله قبل، سیم های متصل به پیچ های T را خارج کرده و آنها را نیز علامت گذاری کنید. این علامت گذاری ها موجب عدم اشتباه در خواندن و اتصال بعدی سیم ها می شود.
  4. کلید کنترل را به سمت وضعیت روشن بچرخانید تا بتوانید به سیم پیچ کنتاکتور انرژی بدهید.در این مرحله باید همزمان با اتصال کلید، حتما صدایی مانند صدای کلیک و یا تِق به گوش شما برسد و سپس صدای کارکرد زمزمه وار از کنتاکتور پخش شود. صدای کلیک نکته بسیار مهمی است و می تواند نشان دهنده قطعی سلامت و یا خرابی سیم پیچ باشد. در برخی کنتاکتورها یک چراغ نشانگر نیز روی آنها نصب است که با وصل بودن برق، آن چراغ نیز روشن می شود.
  5. اهم متر یا مولتی متر را در وضعیت تست اهم قرار دهید. پراب قرمز را به ترمینال اهم مولتی متر و پراب مشکی را به ترمینال ~ (معمولی) مولتی متر وصل کنید.
  6. حالا گیره قرمز را به پیچ L1 و گیره مشکی را به پیچ T1 وصل کنید. عدد نشان داده شده باید صفر باشد (نشان دهنده اتصال کوتاه مدار). همین روال کاری را تا تست پیچ های قسمت 3 انجام دهید. اگر هر مجموعه ای عدد غیر از صفر نشان دهد، این نشان می دهد که تماس آن کنتاکت ها برقرار نیست و باید تعویض گردند.
  7. اگر مقادیر اهم خوانده شده، عددی غیر از صفر باشد، ممکن است سیم پیچ، ورودی ها و خروجی ها را درست به هم متصل نمی کند. سوئیچ کنترل را برای سیم پیچ بچرخانید. اگر صدای کلیک نشنیدید، باید ولتاژ به سیم پیچ را بررسی کنید. در این مرحله تست شما هنوز ادامه دارد.
  8. مولتی متر را روی رنج ولت قرار دهید. پراب قرمز را ازترمینال اهم خارج کرده و به ترمینال ولت وصل کنید. سپس پراب قرمز را به ورودی و پراب مشکی را به همان خروجی وصل کنید (به عنوان مثال پراب قرمز به L1 و پراب مشکی به T1). عدد خوانده شده روی مولتی متر/ولت متر باید عیناً برابر با عدد ولتاژارایه شده باشد.
  9. اگر مقدار ولتاژ صحیح بوده ولی سیم پیج هم چنان باز می ماند، برق سیم پیچ را قطع کنید.
  10. سیم ها را توسط پیچ گوشتی از سیم پیچ باز کرده و مانند مرحله 6 مجددا اندازه گیری اهم را انجام دهید (مولتی متر را روی اهم قرار می دهیم ولی با این تفاوت که این بار وضعیت اتصال پراب ها به مولتی متر با مرحله 6 فرق دارد). در این مرحله باید مولتی متریا همان اهم متر مقداری مابین 10 تا 100 اهم را نشان بدهد. اگر غیر از این مقدار باشد، سیم پیچ خراب است و باید تعویض گردد.

با انجام مراحل بالا تست کنتاکتور به پایان می رسد و بدین صورت می توان فهمید کنتاکتور تک فاز شما سالم است یا خیر.

نحوه نصب کنتاکتور

رله های برق و کنتاکتورها موارد ضروری در هنگام استفاده از مدارهای کنترل در کار نصب برق هستند. ولی همانطور که قبلا گفتیم رله ها در آمپرهای ضعیف و بیشتر در مدارات کنترل و کنتاکتورها تا رنج هزاران آمپر و بیشتر در مدارات قدرت کاربرد دارند.

روش نصب کنتاکتور تک فاز:

ذکر این نکته ضروری است که در عمل برای مصرف کننده های تکفاز نیز در اکثر مواقع کنتاکتورهای سه فاز می بندند و همانطور که می دانیم این کنتاکتورها دارای سه ورودی و سه خروجی هستند. پس برای استفاده از آنها در اتصال به یک مصرف کننده تک فاز، باید سه ورودی را توسط یک انشعاب به هم وصل کنیم و سپس سیم فاز تکفاز را به یکی از سه پیچ ورودی (L) وارد می کنیم و نول را نیز به ترمینال ورودی نول کنتاکتور وصل می کنیم.

قبل از آموزش نحوه نصب کنتاکتور بد نیست این نکته را یادآور شویم که بهتر است قبل از کنتاکتور یک فیوز قرار دهیم که اصل وجود آن به دلیل حفاظت از کنتاکتور باشد.

برای هر کنتاکتوری باید یک مدار فرمان نیز نصب کرد؛ که این مدار فرمان هم می تواند یک کلید فرمان باشد و هم می تواند یک شستی استپ استارت باشد. کلیدهای فرمان دقیقا مانند کلیدهای تک پل برق هستند، با این تفاوت که کلیدهای تک پل در آمپراژ پایین و کلیدهای فرمان در تابلو برق ها به کار می روند. برای نصب کلید فرمان نیز کافیست از خروجی فیوز به ورودی آن یک ارتباط برقرار کنیم و خروجی کلید فرمان را به ورودی A1 کنتاکتور وصل کنیم.

معمولا شماره 3 را به عنوان ورودی و شماره 4 را به عنوان خروجی کلید فرمان روی آن علامت گذاری می کنند.

در انتها برق ورودی را وصل کرده و سپس کلید فرمان را می زنیم و به این صورت به کنتاکتور برق وارد شده و مدار وصل می کنیم.

روش نصب کنتاکتور سه فاز:

برای نصب کنتاکتور سه فاز نیز باید مانند نصب کنتاکتورهای تکفاز عمل کرد. فقط در این حالت، سه فاز ورودی را به ترتیب به سه ورودی کنتاکتور (L1، L2 و L3 یا R، S و T) وصل می کنیم و خروجی های کنتاکتور (T1، T2 و T3 یا U، V و W) را به ورودی مصرف کننده سه فازی که می خواهیم آن را تغذیه کنیم، وصل می کنیم. مدار فرمان در کنتاکتورهای تکفاز و سه فاز مانند هم است.

برندها

برندهای کنتاکتور قابل ارائه در هایپر صنعت فامکو عبارتند از:

کنتاکتور هیوندای (Hyundai)

کنتاکتور ال اس (LS)

کنتاکتور اشنایدر (Schneider)

کنتاکتور زیمنس (Siemens)

دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید
بازدیدکننده محترم، به استحضار حضرتعالی می رساند که متاسفانه به دلیل سوء استفاده های صورت گرفته توسط برخی از بازدیدکننده ها از این بخش، پس از ثبت درخواست مشاوره، همکاران ما در اسرع وقت با شما تماس گرفته و کلیه درخواست ها و سوالات شما عزیزان را بصورت تلفنی پاسخ خواهند داد و امکان درج پاسخ مکتوب در این قسمت وجود ندارد، پیشاپیش از صبر و همکاری شما متشکر هستیم.
امتیاز:





دیدگاه کاربران
محمدی
 ارسال شده در : پنجشنبه 27 آبان 1400

سلام و عرض ادب. ممنون از مطالب مفید و ارزنده. من یک سوال فنی دارم. ممنون می شم راهنمایی کنید. می خواهم برق ورودی بعد کنتور خونه را با یک محافظ ساده که تیغه کنتاکتور را کنترل می کنه وصل کنم. در واقع فقط برق کنتاکتور را کنترل کنم. به نظر شما راه درستی هست؟ و باید از چه محافظی و چه کنتاکتوری استفاده کنم و چقدر هزینه داره؟

مدیر سایت
 ارسال شده در : شنبه 29 آبان 1400

سلام جناب محمدی عزیز، در این خصوص توصیه می شود از استابلایزر استفاده کنید. راهی که شما فرمودید علمی نمی باشد.

غلام نژاد
 ارسال شده در : جمعه 21 آبان 1400

سلام، خیلی مطالب آموزنده ای بود.

مدیر سایت
 ارسال شده در : شنبه 22 آبان 1400

سلام جناب غلام نژاد عزیز، ممنون از نظر دلگرم کننده شما.