شیر پنوماتیک

اشتراک :

شیر پنوماتیک چیست؟

شیر های پنوماتیک واحد کنترل کننده سیستم های پنوماتیک هستند. اطلاع از وظایف و نحوه عملکرد اجزاء کنترلی بسیار مهم بوده و از اساسی ترین وظایف طراح است و در صورت انتخاب نادرست شیر پنوماتیک، مدار مطابق برنامه عمل نخواهد کرد و در نهایت هدفی که از طراحی سیستم انتظار داشتیم محقق نخواهد شد.

انواع شیر پنوماتیک

روش های مختلفی برای طبقه بندی شیر ها وجود دارد که در ادامه دو نوع دسته بندی که جزء روش های مرسوم است را اشاره می کنیم.
شیر ها از منظر نوع عملکرد به سه دسته ی اصلی تقسیم می شوند:

شیرهای پنوماتیک کنترل جهت

شیر های کنترل جهت به وسیله ی باز یا بستن گذرگاه دبی خروجی را کنترل می کنند و در نهایت به این وسیله جهت حرکت شفت یا میله جک را می توان کنترل کرد. به طور کلی این شیر ها به دو دسته ی شیر های قطع و وصل جریان و یکسو کننده جریان تقسیم می شوند. عناصر و بخش های تشکیل دهنده ی شیر ها شامل سه دسته ی زیر است:

  1. عناصر ورودی که به آن عناصر سیگنال دهنده هم می گویند.
  2. عناصر پردازنده
  3. عناصر کنترل کننده

همانطور که از نام این شیر مشخص است؛ شیر های قطع و وصل موظف به قطع و وصل کردن جریان است و شیر های یکسو کننده جریان را در یک جهت عبور داده و در جهت دیگر اجازه ی عبور را نمی دهند. 

شیرهای پنوماتیک کنترل فشار

برای تنظیم فشار مخزن از این دسته شیر ها استفاده می شود؛ در واقع به کمک این شیر ها می توان فشار ثابتی را در سیستم حفظ کرد. همانطور که در شکل زیر می بینیم؛ این شیر ها به کمک یک فنر و تنظیم آن فنر روی فشار خاصی کار می کنند. هرگاه فشار کاری از حد تعریف شده برای فنر بیشتر شود؛ باعث جمع شدن فنر شده و در نتیجه مابقی سیال تخلیه خواهد شد؛ به این ترتیب فشار سیستم کنترل می شود.

شیرهای کنترل فشار پنوماتیک

شیر های تنظیم کننده فشار در اصل با ثابت نگه داشتن فشار فارغ از هر نوع نوسان ایجاد شده در سیستم فشار ثابتی ایجاد می کند.

شیرهای پنوماتیک کنترل جریان

شیر های کنترل جریان با ایجاد گلویی در یک جهت خاص در سیستم، مسیر عبور هوا را محدود می کند یا افزایش می دهد و در نتیجه جریان کنترل خواهد شد. این دسته از شیر ها را طبق طراحی می توان روی سیلندر یا در نقاط مختلف سیستم نصب کرد.

از نظر نوع تحریک، شیر ها در انواع مختلف زیر ارائه می شوند:

  1. تحریک دستی
  2. تحریک مکانیکی یا بادامکی
  3. تحریک پنوماتیکی یا هوایی
  4. تحریک سلنوئیدی

روش های تحریک شیر ها

دو دسته ی تحریک برقی (Solenoid) و تحریک دستی از دو نوع پرکاربرد و مرسوم شیر های پنوماتیکی هستند. در حالت دستی به کمک اهرم شیر تحریک شده و فرمان مد نظر را انجام می دهد. در مدل های برقی این جریان الکتریکی است که با اعمال نیروی الکتریکی و ایجاد خاصیت آهنربایی نیروی مورد نیاز جهت تغییر، قطع و وصل هوا و تنظیم مقدار جریان را فراهم می کند.

طراحی سیستم های کنترلی الکتریکی و ساخت آنها با استفاده از شیر های کنترل برقی امکان پذیر است؛ این دسته از شیر ها دارای بوبین (Solenoid) بوده که با انواع ولتاژها قابل تحریک هستند.

نماد شماتیک شیر پنوماتیک

تصاویر زیر نماد شماتیکی برای تعدادی از روش های تحریک شیر ها می باشد.

نماد شیر پنوماتیک
تحریک مکانیکی (بادامکی) پدال پایی
نماد شیر پنوماتیک تحریک مکانیکی (بادامکی) نماد شیر پنوماتیک پدال پایی
 سلونوئیدی پیلوت دار عملکرد سلونوئیدی
نماد شیر پنوماتیک سلونوئیدی پیلوت دار نماد شیر پنوماتیک عملکرد سلونوئیدی
 دستی با دکمه فشاری دستی با اهرم دستی
نماد شیر پنوماتیک دستی با دکمه فشاری نماد شیر پنوماتیک دستی با اهرم دستی
عملکرد پیلوتی
نماد شیر پنوماتیک عملکرد پیلوتی

در ادامه برای آشنایی و درک بهتر اختصارات موجود در پلاک یک شیر پنوماتیکی، یک نمونه را مورد تحلیل و بررسی قرار می دهیم.
آنچه به عنوان نماد شماتیک روی پلاک شیر پنوماتیک مشاهده می شود، مشابه شکل زیر است.

نماد شماتیک شیر پنوماتیک

هر کدام از حروف به کار رفته در نماد بالا دارای مفاهیم استانداردسازی شده طبق جدول زیر هستند.

نماد شماتیک روی پلاک شیر پنوماتیک
حروف معنی
P ورودی شیر
S, R تخلیه هوا
B, A خروجی شیر

  • پورت P: اصطلاحا به این پورت، پورت فشار یا منبع تغذیه گفته می شود چراکه این پورت محل ورود هوای فشرده به شیر است. لازم به یادآوری است که این پورت به خروجی کمپرسور متصل است.
  • پورت A و B: این پورت ها مستقیم به عملگری که قرار است به حرکت درآورده شود اتصال دارند تا در سیستم پنوماتیکی از هوای خروجی بهره برداری لازم به عمل آید.
  • پورت S و R: این دو پورت به منظور تخلیه هوا طراحی و تعبیه شده اند و به آنها پورت اگزوز یا تخلیه می گویند.
  • لازم به یاد آوری است که در اصل آنچه روی پلاک شیر رسم می شود تصویری از دیاگرام داخلی شیر در حالت ابتدایی (توقف) است. در شکل زیر انواع وضعیت های قبل از تحریک شیر را مشاهده می کنیم.

نحوه تحریک شیر پنوماتیک

نحوه نام گذاری شیر های پنوماتیک

اکثر شرکت های تولید کننده شیر های پنوماتیکی طبق استانداردی تحت عنوان ISO-1210-1 عمل می کنند. طبق این استاندارد تعداد وضعیت ها و راه های شیر به کمک اعداد بیان می شوند. به عنوان مثال نماد شماتیکی نشان داده شده در بالا یک شیر پنوماتیکی 2-5 است (همواره ابتدا تعداد پورت ها و سپس تعداد وضعیت های شیر بیان می شود.) و به این معناست که این شیر دارای 5 پورت و 2 وضعیت است که:

  1. حالتی که شیر تحریک نشده است را عموما حالت اول می نامند. در این وضعیت پورت ورودی شیر (P) به پورت خروجی شیر (A) متصل است و همچنین پورت خروجی شیر (B) به پورت (S) متصل است و در نتیجه هوای فشرده تخلیه می شود. نکات بیان شده به راحتی با توجه به نماد شماتیکی شیر پنوماتیکی مشخص می شود.
  2. حالت دوم زمانی به وجود می آید که ولتاژ به شیر وارد می شود و اصطلاحا شیر در حالت تحریک قرار دارد. در این وضعیت پورت ورودی (P) به پورت خروجی شیر (B) متصل شده و نیز پورت ورودی (A) به پورت (R) متصل شده و به این ترتیب هوای فشرده تخلیه می شود.

لیست محصولات هایپر صنعت فامکو

شرکت هایپر صنعت فامکو بزرگ ترین تامین کننده ی انواع شیر های پنوماتیک با برند های معتبر و مطرح می باشد که در زیر لیستی از محصولات این مجموعه را طبقه بندی کرده ایم:

شیر پنوماتیک کنترل جهت برقی Metalwork سری 70
شیر پنوماتیک کنترل جهت دستی Metalwork
شیر پنوماتیک کنترل جهت Metalwork ISV
شیر پنوماتیک کنترل جهت ماخ 16 Metalwork
شیر پنوماتیک کنترل جهت برقی Airtac
شیر پنوماتیک کنترل جهت برقی Shako
شیر پنوماتیک کنترل جهت برقی Mac
شیر پنوماتیک کنترل جهت نامور Metalwork
شیر پنوماتیک کنترل جهت نامور Hafner
شیر پنوماتیک کنترل جهت برقی YPC
شیر پنوماتیک کنترل جهت برند Metalwork
شیر کنترل فشار Metalwork
شیر کنترل جریان Metalwork
شیر پروپشنال Metalwork
شیر ماژولار Metalwork

دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید
امتیاز: